Freiberg Hastalığı (İnfraksiyonu): Görüntülemede İkinci Metatars Başında Çökme
Freiberg infraksiyonu olarak da bilinen Freiberg hastalığı, neredeyse her zaman ikinci metatarsın yuvarlak başının, kemiğin bir kısmı kanlanmasını kaybettikten sonra çökmesidir. Erken röntgenler normal olabilirken MR kemik iliği değişikliğini gösterebilir. İlerleyen filmlerde başta düzleşme, skleroz ve sonunda parmak tabanındaki eklemde kireçlenme görülür.
Yaygın Semptomlar
- Ayak tarak bölgesinin altında, ikinci parmak tabanında, daha nadiren üçüncü parmakta ağrı
- Çıplak ayakla yürüme, koşma, zıplama veya yüksek topuklu ayakkabıyla artan ağrı
- Parmağın ayakla birleştiği eklemin çevresinde şişlik ve hassasiyet
- Etkilenen parmakta sertlik ve özellikle yukarı bükülmede azalma
- İleri evrelerde ön ayağın altında çakıl taşı veya kemiksi bir çıkıntı üzerinde yürüyormuş hissi
- Sıklıkla ergenlikte başlayan, kızlarda ve kadınlarda daha yaygın görülen belirtiler

Freiberg hastalığı neden olur?
Freiberg hastalığı, büyüyen veya büyümesini yeni tamamlamış kemik bölgesinin ve kıkırdağının azalmış kan akımı nedeniyle hasar gördüğü osteokondrozlar grubundadır. Kesin nedeni netleşmemiştir. En çok kabul gören açıklama, kemik henüz olgunlaşırken metatars başına tekrarlayan yüklenmenin eklem yüzeyi altında küçük kırıklara, kanlanmanın kesilmesine, ardından kemiğin bir kısmının ölmesine ve çökmesine yol açmasıdır. İlk kez Albert Freiberg tarafından 1914'te tanımlanmıştır; eski "infraksiyon" terimi bu küçük kırığı ifade eder.
İkinci metatars doğal olarak risk altındadır. Genellikle en uzun metatarstır ve tabanında sıkıca sabitlenmiştir; bu nedenle parmak ucundan güç alırken yüksek basınca maruz kalır. Kısa veya kolayca yukarı bükülen birinci metatars, yükü başparmaktan uzaklaştıran halluks valgus, sık topuklu ayakkabı giyme veya çıplak ayakla spor yapma bu basıncı artırır. En sık ergen kızlarda ve genç kadınlarda tanı konur; ancak erişkinler geç, artrit gelişmiş evrede başvurabilir.
Freiberg hastalığı röntgende nasıl görünür?
Kronik ön ayak ağrısında ACR uygunluk ölçütleri önce ayakta röntgen önerir. En erken evrede röntgen normal olabilir veya yalnızca sıvıya bağlı hafif eklem aralığı genişlemesi gösterebilir. İzleyen haftalar ve aylarda metatars başının üstü yoğunlaşır (skleroz); ardından yuvarlak yüzeyde çöküntü veya düzleşme, bazen kıkırdağın hemen altında hilal biçimli saydamlık görülür. Hastalık uzadığında baş geniş ve düz görünür, arkasındaki kemik kalınlaşır, eklemde serbest parçalar bulunabilir ve kemik çıkıntıları oluşur; bu, ikincil kireçlenme görünümüdür.
Aynı filmde metatars başını komşularıyla karşılaştırmak, değişikliği görmenin çoğu zaman en kolay yoludur. Bunu kendi görüntülerinizde ücretsiz ayak röntgen görüntüleyiciyle yapabilirsiniz. Ayak röntgeni nasıl okunur rehberimiz de her görüntünün neyi gösterdiğini açıklar.
Freiberg hastalığında MR ne zaman kullanılır?
MR en çok ağrı metatars başında sınırlıyken röntgenler normal veya belirsizse yararlıdır. Başta kemik iliği ödemini, kemiğin öldüğü eklem yüzeyi altında T1 ağırlıklı görüntülerde düşük sinyali, eklemde sıvıyı veya kalınlaşmış zarı gösterir. Freiberg hastalığını aynı noktada ağrı yapan durumlardan ayırmaya da yardımcı olur. Ayak MR'ı, röntgeni ve ultrasonu yazımız her incelemenin ne zaman ek bilgi sağladığını açıklar; ücretsiz ayak MR görüntüleyicide kesitler arasında gezebilirsiniz.
Freiberg raporundaki ifadeler ne anlama gelir?
- "İkinci metatars başında düzleşme"
- Kemiğin normalde kubbe şeklindeki ucu kısmen çökmüştür. Bu, ayırt edici röntgen bulgusudur.
- "Subkondral skleroz" veya "subkondral lüsensi"
- Kıkırdağın hemen altında daha yoğun veya daha seyrek görünen kemik; ölü kemiği ve vücudun onarım çabasını yansıtır.
- "Osteonekroz" veya "metatars başında avasküler nekroz"
- Kanlanmasını kaybederek ölen kemik için kullanılan tıbbi terimler; Freiberg hastalığının altında yatan süreçtir.
- "Eklem içi serbest cisim"
- Koparak eklem içinde kalan kemik veya kıkırdak parçası; takılmaya neden olabilir.
- "İkinci MTP ekleminde ikincil dejeneratif değişiklik"
- Eklem yüzeyinin artık düzgün olmaması nedeniyle gelişen, genellikle geç evrelerde görülen kireçlenme.
Freiberg hastalığının evreleri nelerdir?
Raporlarda ve cerrahi derlemelerde hâlâ kullanılan Smillie sınıflaması beş evre tanımlar. Evre 1, başta yalnızca MR'da görülebilen ince bir çatlaktır. Evre 2, eklem yüzeyinin merkezinde erken çökmedir. Evre 3, başın kenarları korunurken merkezde daha derin çökmeyi ifade eder. Evre 4'te eklem içinde serbest bir parça da bulunur. Evre 5, başın düzleşip şeklinin bozulduğu son evre artrittir. Erken evrelerin yük azaltmayla düzelme şansı en yüksektir; geç evrelerde ameliyat daha sık gerekir. Freiberg evreleme terimlerini diğer bulgularla birlikte değerlendirmek için röntgen raporu ifadeleri rehberini kullanın.
Metatars başı görüntülemesinde nelere bakıyoruz?
- İkinci ve üçüncü metatars başlarının komşu başlarla karşılaştırılan şekli
- Skleroz, subkondral saydamlık veya eklem yüzeyinin altında hilal şeklinde çizgi
- MTP ekleminde eklem aralığı genişliği, serbest parçalar ve kemik çıkıntısı oluşumu
- MR'da metatars başında kemik iliği ödemi ve T1'de düşük sinyal
- İkinci parmağa binen yükü artıran metatars uzunluk oranları ve birinci ışının konumu
İkinci parmağın altında ağrıya başka neler yol açar?
İkinci metatars başının altındaki ağrı yaygındır ve birkaç nedeni vardır. Plantar plak yırtığı, parmakta kayma veya yukarı kalkmayla birlikte ağrı ve şişlik yapar. Morton nöroması parmak aralarında yanma veya uyuşma yapar. Metatars stres kırığı eklemden çok kemik gövdesi boyunca ağrır. İltihaplı eklem hastalıkları ve gut da aynı eklemi iltihaplandırabilir. Görüntüleme, muayene ve bazen kan testleri bunları ayırır.
Eklem sıcak, kızarık ve çok şiş hâle gelirse, özellikle ateş de varsa veya diyabetiniz varsa ve ön ayakta yara, renk değişikliği ya da yeni şişlik fark ederseniz gecikmeden tıbbi yardım alın. Bunlar, rutin randevuyu beklememesi gereken bir enfeksiyonun veya başka bir sorunun belirtisi olabilir.
Freiberg hastalığı nasıl tedavi edilir?
Tedavi, metatars başına binen basıncı azaltmakla başlar: Sert tabanlı veya yuvarlanma tabanlı ayakkabı, ağrılı başın hemen arkasına yerleştirilen metatars pedi, yüksek topuktan ve çıplak ayakla darbeli aktivitelerden kaçınma; bazen alevlenme sırasında yürüme botu veya kısa süreli yük azaltma uygulanır. Gerektiğinde ağrı tedavisi ve aktivite değişiklikleri eklenir. Birçok kişide, özellikle erken saptanan ergenlerde bu yaklaşımla yakınmalar düzelir.
Ağrı sürerse veya metatars başı çökmüşse ameliyat önerilebilir. Seçenekler arasında eklemin temizlenmesi ve serbest cisimlerin çıkarılması, daha sağlıklı kıkırdağı yük taşıyan bölgeye döndüren kama osteotomisi, yükü azaltmak için metatarsın kısaltılması ve ileri artritte eklemin bir bölümünü yeniden şekillendiren veya değiştiren işlemler bulunur. Ayak ve ayak bileği cerrahı, evreye ve belirtilerinize göre seçim yapar.
Yapay zekâ ön ayak röntgenimi veya MR'ımı açıklayabilir mi?
Metatars başının şeklini, rapor terimlerini ve randevunuzda neler sorabileceğinizi sade dille açıklayan bir yapay zekâ değerlendirmesi için görüntülerinizi ve raporunuzu yükleyin. Bu değerlendirme eğitim amaçlıdır, tanı yerine geçmez ve ayağınızı muayene eden hekimin yerini alamaz. Freiberg belirtilerinin yerini görüşürken ayak tarağı ağrısı rehberine bakın.
Ön ayak ağrısı ne zaman acilen değerlendirilmelidir?
Yürüyemiyorsanız, ayağınızın şekli değişiyorsa veya ayağınız sıcak, şiş ve ağrılı hâle geliyorsa, özellikle ateş ya da titreme hissediyorsanız acil tıbbi yardım alın. Bu belirtilerin yalnızca Freiberg hastalığından kaynaklandığını varsaymayın.
Sık Sorulan Sorular
Freiberg hastalığı ile Freiberg infraksiyonu aynı mı?
Evet. Her iki ad da aynı durumu tanımlar: Genellikle ikinci metatarsın başının, kemiğin bir bölümünün kanlanmasını kaybetmesinden sonra çökmesi. “İnfraksiyon” daha eski terimdir ve süreci küçük kırıkların başlattığı düşüncesini yansıtır.
Freiberg hastalığı kendiliğinden iyileşebilir mi?
Erken evrelerde, özellikle ergenlerde kemik yeniden damarlanabilir ve yükün kaldırılmasıyla belirtiler aylar içinde sıklıkla yatışır. Baş düzleştikten sonra şekli normale dönmez; ancak birçok kişi ayakkabı değişiklikleriyle yine de rahatlar. Geç evrelerde ameliyatın olağan nedeni geçmeyen ağrıdır.
Freiberg hastalığım varsa röntgenim neden normaldi?
En erken evrede kemik iliğinde değişiklik ve röntgende görülemeyecek kadar küçük bir çatlak vardır. Düzleşme ve skleroz, ancak kemik çökmeye başladıktan sonra ortaya çıkar. Belirtiler ikinci metatars başını düşündürüyorsa sıklıkla MR veya birkaç hafta sonra kontrol röntgeni kullanılır.
Freiberg hastalığıyla koşmaya devam edebilir miyim?
Darbeli koşu ve zıplama genellikle durumu kötüleştirir. Bu nedenle çoğu planda ağrılı dönemlerde bunlara ara verilir; sert veya yuvarlanan tabanlı ayakkabılarla kademeli dönüş önerilir. Bisiklet veya yüzme gibi düşük darbeli aktiviteler genellikle tolere edilir. Hekiminiz görüntülemede görülen evreye göre öneride bulunabilir.
Kaynaklar
- Carter KR, Chambers AR, Dreyer MA. Freiberg Infraction. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
- Cerrato RA. Freiberg's disease. Foot Ankle Clin. 2011;16(4):647-658.
- Expert Panel on Musculoskeletal Imaging; Said N, Fox MG, Nacey NC, et al. ACR Appropriateness Criteria Chronic Foot Pain: Update 2025. J Am Coll Radiol. 2026;23(4):681-699.
- NHS. Pain in the ball of the foot.
İlgili Makaleler
Ayaktaki stres kırığının normal röntgende neden gizli kalabildiği, MR, BT ve tekrar röntgenin bunun yerine ne gösterdiği ve hangi ayak stres kırıklarının yüksek riskli olduğu.
Morton nöromasını hangi tetkikin daha iyi saptadığı, her birinin neyi gösterip kaçırdığı, raporların bunu nasıl tarif ettiği ve MR'ın ek maliyetine ne zaman değdiği.
Bir sonraki randevunuzdan önce görüntülerinizi anlayın
CD, klasör veya ZIP'ten MR, röntgen ya da BT. PDF rapor veya filmlerin fotoğrafları da olur.
Açmak ve önizlemek ücretsizdir, hesap gerekmez. İsteğe bağlı yapay zekâ raporu (başlangıç fiyatı $10) görüntülerinizi sade bir dille açıklar ve doktorunuz için sorular içerir.
Orijinal dosyalarınız bu cihazda kalır. Yalnızca yapay zekâ raporu istediğinizde işlenmiş görüntüler ve gerekli asgari bağlam bilgisi gönderilir.
Tıbbi Uyarı: Bu sayfa yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi niteliği taşımaz. AI tarafından üretilen analizlerde hata olabilir. Tıbbi kararlar için her zaman yetkin bir sağlık profesyoneline danışın. Tam Sorumluluk Reddi
