Düztabanlık (Pes Planus): Ayak Röntgeninizde Neler Ölçülür?
Raporlarda pes planus olarak geçen düztabanlık, ayakta durduğunuzda ayak kavsinin normalden düşük olmasıdır. Ayakta çekilen yan röntgende genellikle Meary açısıyla ölçülür: talustan ve birinci metatarstan geçen çizgiler normalde düz uzanır; ayak kavsinde yaklaşık 4° üzerindeki çökme pes planus olarak değerlendirilir. Birçok düztaban ayak ağrısızdır ve tedavi gerektirmez.
Yaygın Semptomlar
- Ayakta dururken iç kavsin yere veya yere yakın düzeye çökmesi, ıslak zeminde tam bir ayak izi bırakması
- Uzun yürüyüşler veya ayakta geçen bir gün sonrası iç ayak kavsinde ya da orta ayakta sızı
- Arkadan bakıldığında topuk dışa eğilir; bu nedenle bacağın dış yanında daha fazla parmak görünür
- Ayakkabı tabanının iç kenarında hızlı aşınma
- İleri düztabanlıkta kemikler birbirine baskı yapmaya başladığında ayak bileği kemiğinin altında, ayağın dış tarafında ağrı
- Tek ayakta parmak ucuna yükselmede güçlük veya parmak ucunda durunca ayak kavsinin yeniden oluşmaması

Adından daha önemli olan, kavsin esnek mi sert mi olduğu, değişip değişmediği ve ağrıyıp ağrımadığıdır. Bu sayfa, radyoloğun veya ayak cerrahının düz tabanlık için yazdığı ölçümleri, daha yakından değerlendirilmesi gereken bulguları ve ayakta röntgen dışında görüntülemenin ne zaman yararlı olduğunu açıklar. Bilgilendirme amaçlıdır, tanı yerine geçmez.
Düztabanlık normal mi, sorun mu?
Düztabanlığın çoğu normal bir varyasyondur. Bebeklerin ve küçük çocukların ayakları düz görünür. American Academy of Orthopaedic Surgeons, esnek düztabanlığı olan çocuklarda ayak kavsinin sıklıkla 5 yaşına veya sonrasına kadar oluşmadığını belirtir. Birçok erişkin yaşam boyu düşük ama esnek bir ayak kavsiyle ağrısız yaşar. Çocuklarda ayak ağrısı rehberi, düşük ayak kavsiyle ilgili kaygıları bağlamına oturtur.
Basit bir kontrol iki ana tipi ayırır. Esnek düztabanlıkta oturunca ya da parmak uçlarına yükselip topuk içe döndüğünde ayak kavsi yeniden belirir. Sert düztabanlıkta ise ne yaparsanız yapın kavis düz, topuk dışa eğik kalır. Sert veya ağrılı düztabanlık ile erişkinlikte tek tarafta çöken ayak kavsi değerlendirme gerektirir.
- Büyük bir çocukta veya ergende, sıklıkla spor ya da hafif burkulma sonrası ortaya çıkan sert ve ağrılı düztabanlığın nedeni, iki arka ayak kemiği arasındaki köprü olan tarsal koalisyon olabilir.
- Esnek düztabanlıkta orta ayağın iç kısmındaki hassas çıkıntı, ayak kavsini destekleyen tendonun tutunduğu yerde bulunan ek kemik, yani aksesuar naviküler olabilir.
- Erişkinlikte tek taraflı gelişen, iç ayak bileğinin arkasında ağrı ve şişlikle seyreden düztabanlığın en sık nedeni posterior tibial tendonun işlevini kaybetmesidir. Ayak ve ayak bileği cerrahları günümüzde bunu ilerleyici çöken ayak deformitesi olarak adlandırır ve öncelikle bir ayak bileği tendon sorunu olarak tedavi eder.
- Orta ayakta burkulma sonrası gelişen düztabanlık, gözden kaçmış bir Lisfranc yaralanmasına; diyabeti ve ayaklarında uyuşma olan bir kişide düzleşmiş, şiş ve sıcak ayak ise Charcot ayağına işaret edebilir.
Düz tabanlık ne zaman acil değerlendirme gerektirir?
- Diyabetiniz veya sinir hasarınız var ve ayak günler ya da haftalar içinde kızarıyor, ısınıyor, şişiyor veya şekil değiştiriyor. Aynı gün bir hekime başvurun; erken Charcot ayağında kavis daha fazla çökmeden yükün kaldırılması gerekir.
- Yaralanma sonrasında orta ayağa yük veremiyorsunuz veya ayak tabanında morarma var.
- Birkaç ay içinde bir tarafta kavsin belirgin biçimde çökmesi, ayak bileğinin iç yanında ağrı veya şişlik
- Bir çocukta sert ve ağrılı düztabanlık, topallama veya gece uykudan uyandıran ağrı varsa.
Ayak röntgeni raporunda “pes planus” ne anlama gelir?
Düztabanlık, ayak dinlenirken kavis normal görünebildiğinden ayakta yük vererek çekilen röntgenlerle değerlendirilir. En sık karşılaşabileceğiniz ifadeler şunlardır:
- “Meary açısı (lateral talus-birinci metatars açısı) 12°, tepe noktası plantarda”: yan görüntüde talusun ekseni birinci metatarsın ekseninin altına yönelir; böylece çizgi ayak kavsinde aşağı doğru bükülür. Yaygın referans değerlerine göre 0° ile yaklaşık 4° normal; 4° ile 15° hafif, 15° ile 30° orta ve 30° üzeri ileri düztabanlık olarak değerlendirilir.
- “Kalkaneal eğim açısında azalma”: topuk kemiği yere göre normalden daha yatay durur. Yaklaşık 20° ile 30° arası tipiktir; yaklaşık 18° ile 20° altındaki değerler düşük ayak kavsiyle uyumludur.
- “Talonaviküler örtünmede azalma” veya “talonaviküler örtünme açısında artış”: üstten görüntüde naviküler kemik talus başından dışa kaymış, talus başının bir kısmı açıkta kalmıştır. Ön ayağın dışa ne kadar açıldığını, yani ön ayak abdüksiyonunu ölçer.
- “Talonaviküler veya naviküloküneiform eklemde çökme”: ayak kavsinin tam olarak hangi seviyede çöktüğünü belirtir; ameliyat düşünülürse cerrahın planlamasına yardımcı olur.
- “Arka ayak valgusu” veya “sinüs tarsi sıkışması”: topuk dışa eğilir; ileri olgularda topuk kemiği fibulanın ucuna dayanarak sıkışır ya da talus, arka ayağın dış tarafındaki küçük kanalda sıkışarak ayağın dış kısmında ağrıya yol açar.
Açılar, değerlendiren kişiye ve ayakta duruş pozisyonuna göre birkaç derece değişebilir; küçük farklar sıklıkla ölçüm hatası sınırları içindedir. Çizgilerin nasıl çizildiği ayak röntgeni açıları rehberinde, raporun bütünü ise ayak röntgeni nasıl okunur rehberinde açıklanır. Ayakta çekilmiş görüntülerinizi ücretsiz röntgen görüntüleyicide ölçebilirsiniz. Açı ölçümleri dışındaki pes planus ifadeleri için ayak röntgen raporu sözlüğünü kullanın.
Düztabanlık için MR veya BT gerekir mi?
Ağrısız, esnek düztabanlık genellikle hiç görüntüleme gerektirmez. Gerektiğinde, American College of Radiology'nin kronik ayak ağrısı ölçütlerine uygun olarak önce ayakta ayak röntgenleri, sıklıkla ayak bileği röntgenleri de çekilir. Bunlar hizalanmayı, kireçlenmeyi ve koalisyon veya ek naviküler kemik gibi kemik kaynaklı nedenleri gösterir.
Nedenin yumuşak doku yetersizliği olabileceği durumlarda MR eklenir: posterior tibial tendon, talus başı altındaki spring bağ veya dış tarafta sıkışmaya bağlı kemik ezilmesi. MR röntgenin kaçırdığı fibröz veya kıkırdak koalisyonları da saptar. BT kemik koalisyonlarını ve kireçlenmeyi ayrıntılı gösterir; varsa yük vererek BT, siz ayakta dururken çökmüş ayak kavsini üç boyutlu gösterir. Karşılaştırma için ayak MR'ı, röntgeni ve ultrasonu</0> yazısına bakın; MR dosyaları <2>ücretsiz MR görüntüleyicide incelenebilir.
Düz tabanlık görüntülemesinde nelere bakıyoruz?
- Ayakta çekilen yan görüntüde Meary açısı ve kalkaneal eğim açısı
- Ayakta üstten çekilen görüntüde talonaviküler örtünme ve ön ayağın dışa açılması
- Kavis çökmesinin düzeyi: Talonaviküler, naviküloküneiform veya tarsometatarsal eklemler
- Tarsal koalisyon veya tip II aksesuar naviküler gibi kemik kaynaklı nedenler
- Orta veya arka ayak kireçlenmesini gösteren eklem aralığı daralması ve kemik çıkıntıları
- MR'da: posterior tibial tendon yırtığı, spring bağda gevşeklik ve sıkışmaya bağlı kemik ödemi
Erişkinde çöken düztabanlık nasıl sınıflandırılır?
2020'de ayak ve ayak bileği cerrahlarından oluşan bir uzlaşı grubu, eski erişkinde edinilmiş düztabanlık deformitesi terimini ilerleyici çöken ayak deformitesiyle değiştirdi. Sistemleri önce deformitenin her bölümünün esnek mi sert mi olduğunu, sonra çökmenin yerini belirler: topuğun dışa eğilmesi, ön ayağın talonaviküler eklemden dışa açılması, orta ayağın iç kolonunun çökmesi, talusun altındaki kemiklerden kayması veya ayak bileğinin kendisinin eğilmesi. Bu bileşim destek cihazı, fizyoterapi veya cerrahi önerisine yön verir.
Düşük ayak kavsi, yükün ayağın geri kalanına aktarılmasını da değiştirebilir. Düztabanlığı olan bazı kişilerde plantar fasyadaki zorlanmaya bağlı topuk ağrısı veya başparmakta bunyon gelişir; ancak birçok kişide bunlar hiç oluşmaz.
Sık Sorulan Sorular
Hangi Meary açısı düz tabanlık kabul edilir?
Ayakta çekilen yan röntgende talus ve birinci metatars normalde yaklaşık 4° sınırları içinde hizalanır. Yaklaşık 4°'den fazla aşağı bükülen açı pes planus olarak değerlendirilir. Yaygın aralıklar 4° ile 15°'yi hafif, 15° ile 30°'yi orta, 30° üzerini ileri olarak sınıflar. Sayısal değer klinik muayeneyi destekler, onun yerini tutmaz.
Düz tabanlık için röntgen ayakta mı çekilmeli?
Evet. Kavis vücut ağırlığı altında düzleşir; bu nedenle yatarak çekilen röntgenler düz tabanlığı normal gösterebilir. Farklı tetkiklerdeki açıları karşılaştırmadan önce görüntülerinizin yük verilerek çekilip çekilmediğini sorun.
Çocuklarda düztabanlık tedavi gerektirir mi?
Çocuklardaki esnek, ağrısız düztabanlığın çoğu tedavi gerektirmez; çünkü ayak kavsi sıklıkla çocukluk boyunca yavaş yavaş oluşur. Ağrı, sertlik, topallama veya iki ayak arasında belirgin fark varsa çocuk muayene edilmelidir. Ardından röntgenle koalisyon veya aksesuar naviküler araştırılabilir.
Erişkinlerde düztabanlık kötüleşebilir mi?
Uzun süredir var olan esnek düztabanlık genellikle yıllarca aynı kalır. Erişkinlikte tek tarafta çöken ayak kavsi, özellikle ayak bileğinin iç kısmında ağrı da varsa farklıdır: ilerleyebilir ve sertleştikten sonra düzeltilmesi zorlaşır; bu nedenle erken değerlendirilmelidir.
Yapay zekâ düztabanlık röntgenimde ölçüm yapabilir mi?
Yük vererek çekilen röntgenler ark dizilimini gösterir; muayenede esneklik ve tendon işlevi kontrol edilir. Yapay zekâ doğrulanmış ölçümler sunamaz veya tedavi seçemez.
Kaynaklar
- Moore J, Tafti D. Pes Planus. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
- Myerson MS, Thordarson DB, Johnson JE, et al. Classification and Nomenclature: Progressive Collapsing Foot Deformity. Foot Ankle Int. 2020;41(10):1271-1276.
- Expert Panel on Musculoskeletal Imaging; Said N, Fox MG, Nacey NC, et al. ACR Appropriateness Criteria Chronic Foot Pain: Update 2025. J Am Coll Radiol. 2026;23(4):681-699.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Flexible Flatfoot in Children. OrthoInfo.
İlgili Makaleler
Lisfranc orta ayak yaralanmalarının ilk röntgenlerde neden gözden kaçtığı, kontrol edilecek hizalanma çizgileri ve fleck bulgusu; ayakta röntgen, BT veya MR'ın ne zaman gerektiği.
Plantar fasiitin ne kadar sürdüğü, ay ay nelerin değiştiği, sabah ağrısının neden en son geçtiği ve görüntülemenin veya farklı bir tanının ne zaman düşünülmesi gerektiği.
Ayak röntgeninizdeki sayılar ne anlama gelir: halluks valgus açısı, intermetatarsal açı, Meary açısı, kalkaneal eğim açısı ve Böhler açısı; normal aralıkları ve her birinin nasıl ölçüldüğü.
Bir sonraki randevunuzdan önce görüntülerinizi anlayın
CD, klasör veya ZIP'ten MR, röntgen ya da BT. PDF rapor veya filmlerin fotoğrafları da olur.
Açmak ve önizlemek ücretsizdir, hesap gerekmez. İsteğe bağlı yapay zekâ raporu (başlangıç fiyatı $10) görüntülerinizi sade bir dille açıklar ve doktorunuz için sorular içerir.
Orijinal dosyalarınız bu cihazda kalır. Yalnızca yapay zekâ raporu istediğinizde işlenmiş görüntüler ve gerekli asgari bağlam bilgisi gönderilir.
Tıbbi Uyarı: Bu sayfa yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi niteliği taşımaz. AI tarafından üretilen analizlerde hata olabilir. Tıbbi kararlar için her zaman yetkin bir sağlık profesyoneline danışın. Tam Sorumluluk Reddi
