Ana içeriğe geçin

Analyze My Foot

Rahatsızlıklar

Lisfranc Yaralanması: Fleck Bulgusu, Orta Ayakta Ayrışma ve Görüntüleme Bulguları

Lisfranc yaralanması, ayağın ortasındaki tarsometatarsal eklemlerin bağlarının veya kemiklerinin hasarıdır. Kolayca gözden kaçabilir: yük vermeden çekilen röntgen normal görünebilir. Bu nedenle birinci ve ikinci metatars tabanları arasında yaklaşık 2 mm'den fazla genişleme veya küçük bir "fleck bulgusu" sıklıkla yalnızca ayakta çekilen görüntülerde, BT ya da MR'da görülür.

Analyze My Foot
Yayın ilkeleriBilgilendirme amaçlıdır. Teşhis değildir.

Bu sayfada açıklanan bazı belirtiler gecikmeden tıbbi yardım almanızı gerektirir. Bu belirtiler sizde varsa önce tıbbi yardım alın. Görüntüleme hakkında bilgi edinmek bekleyebilir.

Yaygın Semptomlar

  • Parmak ucunda dururken veya yerden itişte artan, orta ayağın üst kısmına yayılan ağrı
  • Ayak kavsinin tabanında morarma (plantar ekimoz); tarsometatarsal yaralanmanın klasik uyarı bulgusu
  • Orta ayakta, “basit bir burkulma” ile açıklanamayacak kadar belirgin şişlik
  • Birinci ve ikinci metatars tabanları arasındaki eklemin tam üzerinde hassasiyet
  • Topuk sabit tutulurken ayağın ön kısmı hafifçe döndürüldüğünde ağrı
  • Üzerine basmada güçlük veya yaralanmadan haftalar sonra yürürken hâlâ ağrıyan orta ayak
Orta ayağın üstten çizimi; medial küneiform ile ikinci metatars tabanı arasındaki yıpranmış bağ vurgulanmış
Lisfranc bağı, medial küneiformdan ikinci metatars tabanına uzanır; vurgulanan lifler, bağın yırtılarak birinci ve ikinci ışının ayrılmasına izin verdiği yeri gösterir. Eğitim amaçlı çizimdir, tıbbi görüntü değildir.

Orta ayak ağrısı ne zaman acildir?

Ayağınızın üzerine basarak dört adım atamıyorsanız, orta ayakta şekil bozukluğu varsa veya kemik ya da yara açıktaysa hemen acil servise başvurun. Düşme, trafik kazası veya ezilmeye bağlı yüksek enerjili Lisfranc kırıklı çıkıkları kompartman sendromuna yol açabilir: ağrı kesicilere rağmen artan şiddetli, patlayıcı tarzda ağrı; gergin, şiş ayak; parmaklar pasif gerildiğinde ağrı; uyuşma veya soluklaşan ya da soğuyan parmaklar. Bu bulgular görüntü incelemesi değil, aynı gün cerrahi değerlendirme gerektirir.

Lisfranc eklemi nedir, neden önemlidir?

Tarsometatarsal eklem kompleksi, beş uzun metatarsın üç küneiform ve kuboidle birleştiği eklem sırasıdır. İkinci metatarsın tabanı, bir kemerin kilit taşı gibi medial ve lateral küneiformlar arasında girintili konumda yer alır. Birinci ve ikinci metatars tabanlarını birbirine bağlayan güçlü bir bağ yoktur; bunun yerine Lisfranc bağı, ikinci metatars tabanını medial küneiforma sabitler. Bu bağ hasar gördüğünde kilit taşı gevşer ve kavis vücut ağırlığı altında yavaşça çökebilir.

Yaralanmalar, ayağı aşağı dönükken üzerine düşülen futbolcudaki hafif bağ zorlanmasından motosiklet kazasındaki şiddetli kırıklı çıkığa kadar değişir. Gözden kaçan, düşük enerjili ve yalnızca bağları tutan tiptir: ayak şiştir, ilk röntgen normal bulunur ve hastaya burkulma olduğu söylenir. Orta ayak her adımda yük aktardığından, yanlış konumda iyileşen instabil yaralanma kalıcı ağrı ve travma sonrası orta ayak kireçlenmesi bırakabilir. Stabilitenin erken belirlenmesi bu yüzden önemlidir.

Lisfranc yaralanmam ilk röntgende neden gözden kaçtı?

Acil ayak röntgenleri, ayakta durmak ağrıttığından genellikle otururken veya yatarken çekilir. Vücut ağırlığı kemikleri birbirinden ayırmadığında, yırtılmış ancak yer değiştirmemiş Lisfranc bağı eklemi normale yakın konumda tutabilir. Yaralanmayı ortaya çıkaran aralık sıklıkla ancak ayağa yük verildiğinde açılır. Yan görüntüde kemiklerin üst üste binmesi ve şişliğin ince ayrıntıları gizlemesi de sorunu artırır.

Bu nedenle akut ayak travmasına yönelik ACR Appropriateness Criteria, orta ayak veya Lisfranc yaralanmasından şüphelenildiğinde diğer ayağın karşılaştırma görüntüsüyle birlikte yük vererek çekim yapılmasını; ayakta çekilen filmler normal olsa da şüphe güçlü ise BT veya MR önerir. Size ayağınızın “sadece burkulduğu” söylendiyse ve bir iki hafta sonra hâlâ ayağınıza basarken kavisiniz ağrıyorsa ayakta röntgen çekilip çekilmediğini sorun. Röntgende gözden kaçan Lisfranc yaralanmaları rehberimiz bu çekimleri daha ayrıntılı açıklar.

Lisfranc raporundaki ifadeler ne anlama gelir?

"Fleck bulgusu"
Birinci ve ikinci metatars tabanları arasındaki boşlukta küçük kemik parçası. Lisfranc bağının çekerek kopardığı bir parçadır; eklem hâlâ hizalı görünse bile bağ yaralanmasına işaret eder.
"Birinci ve ikinci metatars tabanları arasında ayrışma"
İki taban birbirinden uzaklaşmıştır. Radyologlar aralığı sağlam tarafla karşılaştırır; ayakta çekilen görüntüde yaklaşık 2 mm veya daha fazla fark genellikle instabilite bulgusu kabul edilir.
"İkinci tarsometatarsal eklemde basamaklanma"
Normal ön görüntüde ikinci metatars tabanının iç kenarı orta küneiformun iç kenarıyla aynı hizadadır. Kenarlar arasında basamak olması metatarsın yana kaydığını gösterir.
"Medial kolon hizalanmasının kaybı" veya "ayak kavsinde çökme"
Yan görüntüde küneiform ile metatars artık düzgün bir çizgi oluşturmaz veya ayak kavsi diğer ayağa göre alçalmıştır. Bu, daha ileri ve instabil yaralanmayı düşündürür.
"Kemik iliği ödemi" ile birlikte "Lisfranc bağında bütünlük kaybı"
MR ifadesi: bağ liflerinin devamlılığı bozulmuş veya lifler şişmiştir; komşu kemiklerde ezilme vardır. Ödem burada enfeksiyon değil, darbe nedeniyle kemikte sıvı artışı demektir.

Ayak raporundaki diğer ifadeler için ayak röntgeni nasıl okunur ve ayak MR'ı nasıl okunur rehberlerine bakın. Röntgen raporu sözlüğü, Lisfranc dizilim bulguları çevresinde kullanılan ifadeleri de açıklar.

Lisfranc yaralanması şüphesinde en uygun görüntüleme hangisidir?

Çoğu kişide üç standart ayak röntgeniyle başlanır. Ottawa ayak kuralları geçerliyse (orta ayak ağrısına eşlik eden, navikülerde veya beşinci metatars tabanında kemik hassasiyeti ya da hem yaralanmanın hemen ardından hem de muayene sırasında dört adım atamama) hemen röntgen çekilir. Orta ayak için önemli ek inceleme, aralığı iki tarafta karşılaştırmayı sağlayan, her iki ayağın ayakta AP görüntüsüdür.

BT, düz filmlerin gizlediği metatars tabanı ve küneiformlardaki küçük kırıkları, parçalanmayı ve hafif subluksasyonu gösterir; cerrahlar sıklıkla planlamada kullanır. Bağın kendisini gösteren inceleme MR'dır. Röntgen ve BT normal olduğu hâlde ağrı sürüyorsa yararlıdır; küneiformlar ve metatars tabanlarındaki kemik ezilmesini de gösterir. Ultrasonun rolü sınırlıdır. Her inceleme biraz farklı bir soruya yanıt verir; tedaviyi yürüten hekim muayeneye göre seçim yapar. Ayak MR'ı, röntgeni ve ultrasonu karşılaştırmamız seçeneklerin artı ve eksilerini açıklar.

Lisfranc görüntülemesinde nelere bakıyoruz?

  • Birinci ve ikinci metatars tabanları arasında, mümkünse karşı ayakla karşılaştırılan genişleme
  • AP görüntüde ikinci metatars tabanı ile orta küneiform arasında hizalanma bozukluğu
  • Oblik görüntüde dördüncü metatars tabanı ile küboid arasında hizalanma bozukluğu
  • İkinci metatars tabanı veya medial küneiform yakınında fleck tipi avülsiyon parçaları
  • Yan görüntüde metatars tabanının yukarı yer değiştirmesi veya ayak kavsi yüksekliğinin kaybı
  • MR'da bağ devamlılığının kaybı ve küneiform veya metatarsta kemik iliği ödemi

Lisfranc yaralanması stabil mi, instabil mi; ameliyat gerekir mi?

Tedavi kararını eklemin stabilitesi belirler. Sporcularda yaygın kullanılan Nunley ve Vertullo sınıflaması, evre I'i ayakta çekilen filmlerde genişleme olmayan burkulma; evre II'yi kavis çökmeden birinci ve ikinci metatars arasının genişlemesi; evre III'ü ise genişlemeyle birlikte kavis yüksekliğinin kaybı olarak tanımlar. Stabil evre I burkulmalar genellikle birkaç hafta ayağa yük vermeden bot veya alçıyla tedavi edilir, ardından yük aşamalı artırılır. Yer değiştirmiş veya stabil olmayan yaralanmalar genellikle eklemleri vida ya da plakla sabitleyerek veya seçilen eklemleri dondurarak ameliyatla tedavi edilir.

İyileşme sıradan bir burkulmaya göre yavaştır. Ameliyatsız tedavi edilen yaralanmalarda normal aktiviteye dönüş genellikle iki ila dört ay, ameliyat edilenlerde daha uzun sürer; yerleştirilen metal malzemeler bazen daha sonra çıkarılır. Özellikle eklem hafifçe yanlış konumda iyileştiyse yıllar sonra orta ayak artriti gelişebilir. Görüntülerinize ve ayağınıza uygun yolu değerlendirecek kişi cerrahınızdır.

Orta ayağın üstünde ağrıya başka neler yol açabilir?

İkinci metatars tabanı yakınındaki bir metatars stres kırığı, koşucularda ve dansçılarda Lisfranc zorlanmasını taklit edebilir. Bir ergende orta ayağın iç kısmındaki ağrılı çıkıntı aksesuar naviküler olabilir. Diyabeti ve his kaybı olan kişilerde hafif travma sonrası sıcak, şiş bir orta ayak, yine tarsometatarsal eklemlerden başlayan Charcot ayağını düşündürür. Burkulma yaralanmaları aynı anda ayak bileğinin dış bağlarına da zarar verebilir; bu durum ayrı bir ayak bileği sorunu olarak değerlendirilir. Henüz tanı konmamış orta ayak belirtileri hakkında soru hazırlamak için ayak sırtında ağrı ve şişlikleri okuyun.

Kendi ayak röntgenimde Lisfranc yaralanmasını kontrol edebilir miyim?

Yukarıda anlatılan hizalanma çizgilerini incelemek için DICOM dosyalarınızı ücretsiz ayak röntgeni görüntüleyicide gizliliğinizi koruyarak açabilir veya BT çekildiyse ücretsiz BT görüntüleyiciyi kullanabilirsiniz. Görüntülerinizdeki ve raporunuzdaki bulguların sade dille açıklanması için bunları yapay zekâ değerlendirmesine yükleyin. Bu değerlendirme bulguları açıklar; tanı yerine geçmez, radyoloğunuzun veya ayak ve ayak bileği cerrahınızın yerini alamaz.

Sık Sorulan Sorular

Lisfranc yaralanmasıyla yürünebilir mi?

Bazı kişiler hafif Lisfranc burkulmasında aksayarak yürüyebilir; bu nedenle yaralanma basit bir burkulma sanılabilir. Yürüyebilmek, eklemde instabiliteye yol açan bir yaralanmayı dışlamaz. Dengesiz bir tarsometatarsal eklem üzerine basmak kemiklerin daha da ayrılmasına neden olabilir. Bu yüzden orta ayakta geçmeyen ağrı, kavis altında morarma veya şişlik olan herkes muayene edilmeli; şüphe sürüyorsa normal aktiviteye dönmeden önce ayakta röntgen çektirmelidir.

Ayak röntgeninde fleck işareti nedir?

Fleck işareti, birinci ve ikinci metatars tabanları arasında duran küçük bir kemik parçasıdır. Lisfranc bağı tarafından ikinci metatarstan veya medial küneiformdan koparılır. Eklem bunun dışında düzgün hizalanmış görünse bile bağın yaralandığına dair güçlü bir ipucu kabul edilir.

Doktorlar neden her iki ayağın röntgenini ayakta çeker?

Vücut ağırlığı, ayak dinlenirken kapalı kalabilen aralığı açar; diğer ayak da o kişide normal aralığın nasıl olduğunu gösterir. İki taraf arasında yaklaşık 2 mm veya daha fazla fark instabilite bulgusu olarak kabul edilir. Ayakta durmak çok ağrılıysa bunun yerine BT veya MR kullanılabilir.

Lisfranc yaralanması MR'da her zaman görülür mü?

MR bağı görmenin en doğrudan yoludur; yırtıkları ve kemik ezilmesini iyi gösterir, ancak statik bir incelemedir. Hasarı gösterir; eklemin yük altında nasıl davrandığını göstermez. Bu yüzden cerrahlar tedaviye karar vermeden önce MR'ı ayakta röntgen, BT ve klinik muayeneyle birlikte değerlendirir.

Lisfranc yaralanmasının iyileşmesi ne kadar sürer?

Botla tedavi edilen stabil burkulmalarda normal aktiviteye dönüş genellikle iki ila dört ay, bazılarında altı aya kadar sürer. Ameliyat edilen yaralanmalar genellikle daha uzun sürer; koşuya veya ani yön değiştirme içeren sporlara dönüşü cerrah aşamalı olarak planlar. Metatars kırığında iyileşme süreci rehberimiz, kemik iyileşmesinin kontrol röntgenleriyle nasıl izlendiğini açıklar.

Kaynaklar

  1. Expert Panel on Musculoskeletal Imaging; Gorbachova T, Chang EY, Ha AS, et al. ACR Appropriateness Criteria Acute Trauma to the Foot. J Am Coll Radiol. 2020;17(5S):S2-S11.
  2. Nunley JA, Vertullo CJ. Classification, investigation, and management of midfoot sprains: Lisfranc injuries in the athlete. Am J Sports Med. 2002;30(6):871-878.
  3. Stern JM, Bergman R, Singh S. Lisfranc Dislocation. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
  4. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Lisfranc (Midfoot) Injury. OrthoInfo.

Bu aracı kullanmak için acil tıbbi yardımı geciktirmeyin.

Tedavi aldıktan sonra görüntülerinizi anlayın

CD, klasör veya ZIP'ten MR, röntgen ya da BT. PDF rapor veya filmlerin fotoğrafları da olur.

Açmak ve önizlemek ücretsizdir, hesap gerekmez. İsteğe bağlı yapay zekâ raporu (başlangıç fiyatı $10) görüntülerinizi sade bir dille açıklar ve doktorunuz için sorular içerir.

Orijinal dosyalarınız bu cihazda kalır. Yalnızca yapay zekâ raporu istediğinizde işlenmiş görüntüler ve gerekli asgari bağlam bilgisi gönderilir.

Tıbbi Uyarı: Bu sayfa yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi niteliği taşımaz. AI tarafından üretilen analizlerde hata olabilir. Tıbbi kararlar için her zaman yetkin bir sağlık profesyoneline danışın. Tam Sorumluluk Reddi